सामान्यतया सर्पलाई देख्दा भाग्ने मानवीय स्वभाव विपरीत, सम्झना राईले सर्पसँग संवाद गर्न थालेकी छन्—डर होइन, समझदारीका साथ। संखुवासभामा जन्मेकी र हाल उर्लाबारीमा बसोबास गर्दै आएकी सम्झना केवल सर्प समाउने युवती होइनन्, प्रकृति, पारिस्थितिकी र मानवबीचको सम्बन्धमा एक नयाँ चेतना फैलाउने अभियन्ता हुन्।
पछिल्ला दुई वर्षमा तीन सयभन्दा बढी सर्प उद्धार गरिसकेकी सम्झना अब “सर्प समाउने युवती” होइनन्, “सर्प बुझाउने युवती” बनेकी छन्। सर्प हाम्रो शत्रु होइन, वातावरणको संवेदनशील सन्तुलक हो भन्ने सन्देश बोकेर उनी ग्रामीणदेखि शहरी समुदायसम्म सचेतना फैलाउने अभियानमा लागेकी छन्।
सम्झनाको कथा प्रकृति, महिला, र साहसबीचको त्रिकोण हो—जहाँ उनले समाजका रूढ सोच, डर, र आलोचनासँग लडेर एउटा उदाहरणीय बाटो बनाएकी छन्।
शुरुआतमा डरले भरिएको एउटा युवती, अब “सर्पसँग संवाद गर्ने अभियन्ता” बनेकी छिन्। उनको जीवनको रोमाञ्चक मोड त्यतिबेला सुरु भयो जब उनले पहिलोपटक सर्प समाउने आँट गरिन्। आज त्यही क्षण उनको जीवनको मोड मात्र होइन, सामाजिक चेतनाको शिखर बन्दै गएको छ।
सम्झनाले केवल सर्प समाउने सीप सिकिनन्, उनले “प्राकृतिक सहजीवन” भन्ने दर्शन आत्मसात गरिन्। समाजमा फैलिएको अज्ञानता, सर्पप्रतिको अनावश्यक त्रास, अनि महिलालाई डरपोक ठान्ने दृष्टिकोण विरुद्ध उनको लडाइँ एक प्रेरणादायी क्रान्ति हो।
सर्प उद्धारसँगै मिडिया, पत्रकारिता र सामाजिक सन्देशको संयोजन गर्दै उनले आफ्नो अभियानलाई अझ प्रभावकारी बनाएकी छन्। झापाबाट रेडियो आरजे हुँदै अनलाइन मिडिया चलाउनेसम्मको यात्रा भनेकै उनको आवाजलाई हजारौंसम्म पुर्याउने यात्राको आरम्भ हो।
सम्झनाले हामीलाई सिकाइदिएकी छन्—प्रकृतिलाई प्रेम गर्नु, बुझ्नु र जोगाउनु नै अन्ततः हामी सबैको जिम्मेवारी हो।
